Bilje kroz historiju

Bolest je velika nevolja, a nevolja čovjeka svačemu nauči! Poznavanje ljekovitosti bilja prelazilo je vijekovima s koljena na koljeno, zajedno s vještinom liječenja i čuvalo se kao velika tajna. To prvo doba primitivnog liječenja karakteristično je za mistificiranje uzimanja lijeka. Prvi pisani spomenici o upotrebi prirodnih ljekovitih sirovina za liječenje nalaze se na Dalekom istoku, naročito u južnoj Aziji i sjevernoistočnoj Africi. Kinezi imaju pored ostalog prve pisane spomenika o upotrebi  trava za liječenje. Stari Egipćani su znali za ljekovitost bunike, žalfije, majorana, bršljena,šafrana,pelina,lincure i ricinusa. U vrijeme Grka i Rimljana ljekovito bilje je bilo vrlo cijenjeno kao sirovina za izradu lijekova. Nakon propasti Rimskog carstva u oblasti upotrebe ljekovitog bilja počinje da vlada mrak. Medicina i farmacija se povlače u manastire. U to vrijeme ljekari su bili uglavnom kaluđeri. PO manastirima i manastirskim imanjima počeli su da se gaje ljiljan, žalfija, morač, nana, grčko sjeme, čubar, rutvica, vratič i još neke druge biljke.

Arapi su unaprijedili mnoge nauke, pa i nauku o poznavanju biljnih lijekova. Oni su pored ljekovitih biljaka upotrebljavali mnoge začine i mirise.

U 19.vijeku je počelo sistematsko proučavanje ljekovitog bilja i izolacija aktivnih materijala iz pojedinih biljaka. Zahvaljujući velikom napretku hemije biljnih sirovina počela su da se stiču realna saznanja o stvarnoj ljekovitoj vrijednosti pojedinog bilja. Do tog vremena terapeutska primjena velikog broja biljnih vrsta u ljekovite svrhe zasnivala se uglavnom na iskustvima narodne medicine onog kraja gdje je ta biljka rasla. Krajem 19. i početkom 20. vijeka ljekotivom bilju i primjeni biljnih preparata zaprijetila je velika opasnost. Naučna proučavanja iz tog vremena po prvi put su ukazala na razorno dejstvo enzima, koji izazivaju duboke promjene molekularne ravnoteže za vrijeme sušenja bilja. Utvrdjeno je da se  mnogi molekularni kompleksi žive biljke za vrijeme dugotrajnog sušenja raspadaju i nastaju nova jedinjenja manje ljekovita. Dokazano je da od načina sušenja biljke zavisi i njena ljekovitost. Izolovane aktivne materije iz pojedinog ljekovitog bilja počele su da potiskuju upotrebu biljnih preparata i njihovu primjenu  u obliku najjednostavnijih galenskih formi kao što su čajevi, ekstrakti i drugo.

Danas brojne ekipe naučnika ispituju velika prostranstva zemlje, mora, okeana u traganju za novim supstancama koje treba da postanu ptoencijalni izvori hrane i lijeka za čitavo čovječanstvo.